1

Έκδοση έργων των σημαντικών εκπροσώπων της σοβιετικής μαρξιστικής φιλοσοφίας Β.Α. Βαζιούλιν & Ε.Β. Ιλιένκοφ από την «Σύγχρονη Εποχή» και την ΚΟΜΕΠ. Κ. Μπορμπότης

Κωστής Μπορμπότης, μέλος της Ιδεολογικής Επιτροπής της ΚΕ του ΚΚΕ: “(…) Τα τελευταία χρόνια εντάθηκε η εκδοτική και μεταφραστική προσπάθεια της «Σύγχρονης Εποχής» και της ΚΟΜΕΠ γύρω από το έργο σημαντικών εκπροσώπων της σοβιετικής μαρξιστικής φιλοσοφίας.

Η «Σύγχρονη Εποχή» προχώρησε στην έκδοση του σημαντικού έργου του Β. Α. Βαζιούλιν «Το γίγνεσθαι της μεθόδου επιστημονικής έρευνας του Κ. Μαρξ (Λογική πτυχή)», στην επανέκδοση του έργου του Ε. Β. Ιλιένκοφ «Η διαλεκτική του Λένιν και η μεταφυσική του θετικισμού», ενώ παράλληλα δημοσιεύτηκαν σχετικά άρθρα και μεταφράσεις στην ΚΟΜΕΠ.

 

Τα έργα αυτά συμβάλλουν στη μελέτη γύρω από την προσπάθεια που έγινε να προσεγγιστούν, να γενικευτούν θεωρητικά και να λυθούν προωθητικά οι αντιφάσεις που νομοτελειακά χαρακτηρίζουν τη σοσιαλιστική οικοδόμηση.

Μια σειρά σημαντικοί Σοβιετικοί φιλόσοφοι – Ρόζενταλ, Ιλιένκοφ, Βαζιούλιν κ.ά. – επιδιώκοντας την εμβάθυνση και την ανάπτυξη της μαρξιστικής θεωρίας, στράφηκαν τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 στην εμπεριστατωμένη και πρωτότυπη μελέτη του «Κεφαλαίου» του Κ. Μαρξ, με σκοπό να βάλουν στο επίκεντρο την ανάπτυξη της διαλεκτικής, στην προσπάθεια μελέτης των νέων προκλήσεων. Το έργο του Βαζιούλιν συμβάλλει στην προσπάθεια εισαγωγής του αναγνώστη στη θεωρητική συζήτηση για τη σχέση ιστορικού και λογικού, για τη σχέση της αναπτυξιακής διαδικασίας ενός αντικειμένου προς τη λογική αντανάκλασή του (με αφετηρία το έργο του Μαρξ), μέθοδος που μπορεί να συμβάλει στην προσπάθεια προσέγγισης προβλημάτων της αναπτυξιακής διαδικασίας της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.

Χαρακτηριστική είναι επίσης η παρέμβαση του Ιλιένκοφ στο γράμμα του «Σχετικά με την κατάσταση στη Φιλοσοφία» (ΚΟΜΕΠ τ. 5/2016), το οποίο γράφτηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’60. Περιλαμβάνεται ιδιαίτερα οξύς προβληματισμός σχετικά με το αδυνάτισμα, όπως εκτιμά ο συγγραφέας, της ανάπτυξης του διαλεκτικού υλισμού. Ο Ιλιένκοφ επισημαίνει ότι «υπάρχει πλήρης σύγχυση» για τον ρόλο της μαρξιστικής φιλοσοφίας, ενώ τονίζει εμφατικά τις πολιτικές επιπτώσεις: «Το πιο λυπηρό γεγονός είναι ότι η αληθινή υλιστική διαλεκτική εξαφανίστηκε από την πολιτική οικονομία και συνεχίζει να εξαφανίζεται. Στοιχειώδης αφέλεια, ακόμη και καθαρή άγνοια της μεθόδου σκέψης με τη βοήθεια της οποίας δημιουργήθηκε το “Κεφάλαιο” του Μαρξ – αυτές οι “αρετές” είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικές για τους οικονομολόγους μας και κυρίως για τους πιο διακεκριμένους από αυτούς». Αναδεικνύοντας τις ευθύνες των σοβιετικών πανεπιστημίων για την κατεύθυνση της φιλοσοφικής έρευνας, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Αν η Σχολή συνεχίσει να διαμορφώνει στους φοιτητές τέτοιες αντιλήψεις για τη φιλοσοφία, τότε μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι μετά από 10-15 χρόνια δεν θα έχει απομείνει πια κανείς στη χώρα που να ασχολείται με τη φιλοσοφία με τη μαρξιστική και λενινιστική της έννοια».

Είναι σημαντικό τέλος, αναφέρουμε, έστω και πολύ σύντομα, ότι ο Ιλιένκοφ μέσα από το φιλοσοφικό του έργο πήρε θέση και προσπάθησε να απαντήσει στο ρεύμα που υποστήριζε την επέκταση των σχέσεων της αγοράς στη σοσιαλιστική οικονομία. Σχετική αρθρογραφία υπάρχει στην ΚΟΜΕΠ (…)”.

Το πλήρες κείμενο:




Τι σημαίνει η τελευταία δικαστική διαμάχη του Sci-Hub για την έρευνα

Sci-hub website on the display of PC.

Το Nature, διάσημο περιοδικό ακαδημαϊκής έρευνας με πρόσβαση επί πληρωμή, επανέρχεται ξανά για το SciHub, δημοσιεύοντας συνέντευξη της Alexandra Elbakyan σχετικά με τις κατηγορίες ότι το Sci-Hub αποτελεί απειλή.
“Είναι σαφές ότι οι ακαδημαϊκοί εκδότες ενδιαφέρονται για τα χρήματά τους και όχι για την ασφάλεια των άλλων ανθρώπων”.
Άρθρο από το Nature για το Sci-Hub:

Τι σημαίνει η τελευταία δικαστική διαμάχη του Sci-Hub για την έρευνα

Το δικαστήριο του Δελχί θα εξετάσει κατά πόσον ο ιστότοπος πειρατικών εγγράφων εμπίπτει στη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων της Ινδίας. Η ετυμηγορία θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις για τους ακαδημαϊκούς εκδότες σε άλλες χώρες.

Της Holly Else

Η πρόσβαση στο Sci-Hub έχει αποκλειστεί σε πολλές χώρες, αλλά ο ιστότοπος υποστηρίζει ότι οι δραστηριότητές του επιτρέπονται από τη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων της Ινδίας.

Το Sci-Hub, ο δημοφιλής ιστότοπος που προσφέρει πρόσβαση σε εκατομμύρια πειρατικές ερευνητικές εργασίες και βιβλία, δεν είναι άγνωστος στη νομική δράση. Όμως, για πρώτη φορά, ο ιστότοπος υπερασπίζεται τις δραστηριότητές του στο δικαστήριο, σε μια υπόθεση πνευματικών δικαιωμάτων που κατατέθηκε στην Ινδία από μια ομάδα μεγάλων εκδοτών.

Στην αγωγή που υποβλήθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο του Δελχί, η Αμερικανική Χημική Εταιρεία, η Elsevier και η Wiley δηλώνουν ότι ο ιστότοπος παραβιάζει τα πνευματικά τους δικαιώματα και ζητούν από το δικαστήριο να δώσει εντολή στους παρόχους υπηρεσιών διαδικτύου στην Ινδία να αποκλείσουν την πρόσβαση σε αυτόν.

Η ιδρύτρια του Sci-Hub Αλεξάνδρα Ελμπακιάν υποστηρίζει ότι στην Ινδία τα πνευματικά δικαιώματα “δεν ισχύουν σε περιπτώσεις όπως το Sci-Hub, όταν [το υλικό] είναι απαραίτητο για την επιστήμη και την εκπαίδευση”.

Νομικοί εμπειρογνώμονες λένε ότι υπάρχει πιθανότητα το δικαστήριο να αποφανθεί υπέρ του Sci-Hub, λόγω μιας βασικής πτυχής του νόμου περί πνευματικών δικαιωμάτων της χώρας. Η υπόθεση εξαρτάται από τον ορισμό των “δίκαιων συναλλαγών”, ο οποίος στο παρελθόν επέτρεψε σε ιδρύματα στην Ινδία να αναπαράγουν νόμιμα ακαδημαϊκά εγχειρίδια και άλλο υλικό που προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα για χρήση στην εκπαίδευση.

Εάν η Sci-Hub κερδίσει, θα μπορούσε να αναγκάσει τους εκδότες να επανεξετάσουν τα επιχειρηματικά τους μοντέλα με παρόμοιο τρόπο όπως άλλαξε η μουσική βιομηχανία ως απάντηση στον ερχομό του Διαδικτύου, λέει ο Arul George Scaria, νομικός στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Δικαίου στο Δελχί. Η στάση απέναντι στη Sci-Hub σε άλλες χώρες θα μπορούσε να αλλάξει με βάση την απόφαση της Ινδίας, και το αποτέλεσμα θα μπορούσε να επηρεάσει ακόμη και παρόμοιες υποθέσεις στο μέλλον.

Ιστοσελίδα πειρατών

Προηγουμένως, εκδότες έχουν μηνύσει το Sci-Hub και την Elbakyan σε αρκετές χώρες, ενώ η πρόσβαση έχει μπλοκαριστεί ή πρόκειται να μπλοκαριστεί σε 11 χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Γαλλία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο [και η Ελλάδα – σημ. επιμ. μετάφρασης].

Σε αγωγές που κατατέθηκαν τα τελευταία χρόνια από την Elsevier και την American Chemical Society, δικαστές των ΗΠΑ έκριναν ότι το Sci-Hub παραβίασε τα πνευματικά δικαιώματα των εκδοτών και τους οφείλει 15 εκατ. δολάρια ΗΠΑ και 4,8 εκατ. δολάρια ΗΠΑ, αντίστοιχα. Η Elbakyan δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο ούτε προσέφερε νομική εκπροσώπηση για τον ιστότοπο κατά τη διάρκεια αυτών των υποθέσεων και τα πρόστιμα δεν έχουν μέχρι στιγμής καταβληθεί.

“Οι πειρατικές ιστοσελίδες όπως το Sci-Hub απειλούν την ακεραιότητα των επιστημονικών αρχείων και την ασφάλεια των πανεπιστημιακών και προσωπικών δεδομένων”, δήλωσαν στο Nature οι εκδότες που βρίσκονται πίσω από την υπόθεση στην Ινδία σε ανακοίνωσή τους. “Θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των βιβλιοθηκών και των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, για να αποκτήσουν μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε επιστημονικές βάσεις δεδομένων και σε άλλα ιδιόκτητα πνευματικά αγαθά και να συλλέξουν παράνομα άρθρα περιοδικών και ηλεκτρονικά βιβλία”. Οι εκδότες ισχυρίζονται επίσης ότι το Sci-Hub χρησιμοποιεί κλεμμένα διαπιστευτήρια χρηστών και επιθέσεις phishing για να αποσπάσει παράνομα άρθρα περιοδικών που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα.

Η Elbakyan λέει ότι πρόκειται για “ανυπόστατες κατηγορίες” που “δεν αποδεικνύονται με κανέναν τρόπο”. Αρνείται ότι το Sci-Hub αποτελεί απειλή για την επιστήμη ή για την ασφάλεια των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων. “Η ανοικτή επικοινωνία είναι θεμελιώδης ιδιότητα της επιστήμης και καθιστά δυνατή την επιστημονική πρόοδο. Η επί πληρωμή πρόσβαση το εμποδίζει αυτό”, προσθέτει η Elbakyan. “Αυτό αποτελεί απειλή και όχι το Sci-Hub”.

Ο ιστότοπος έχει αποδειχθεί δημοφιλής μεταξύ των ερευνητών, οι οποίοι λένε ότι τα ιδρύματά τους δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τις δαπανηρές συνδρομές περιοδικών. Η Ινδία αντιπροσωπεύει το τρίτο μεγαλύτερο ποσοστό των χρηστών της Sci-Hub και όταν οι εκδότες έφεραν την υπόθεση στο Δελχί τον Δεκέμβριο του 2020, μια ομάδα δικηγόρων προσέφερε στην Elbakyan νομική εκπροσώπηση.

“Υπάρχουν σοβαρά ζητήματα πρόσβασης στη γνώση τα οποία το δικαστήριο οφείλει να λάβει υπόψη του”, λέει ο Lawrence Liang, νομικός στο Πανεπιστήμιο Ambedkar του Δελχί, ο οποίος δεν συμμετέχει στην ομάδα υπεράσπισης, αλλά βοήθησε στη συγκέντρωση υποστήριξης για το Sci-Hub από επιστήμονες.

Δίκαιες συναλλαγές;

Η υπεράσπιση θα υποστηρίξει ότι οι δραστηριότητες της Sci-Hub καλύπτονται από τις περιπτώσεις των εξαιρέσεων του ινδικού νόμου περί πνευματικών δικαιωμάτων του 1957. Μία από αυτές είναι ότι οι “δίκαιες συναλλαγές” ενός έργου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ιδιωτική ή προσωπική χρήση, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας.

Οι ακαδημαϊκοί εκδότες έχουν πέσει στο παρελθόν θύμα αυτού του τμήματος του νόμου. Το 2012, πέντε εκδότες – συμπεριλαμβανομένων των Oxford University Press και Cambridge University Press – μήνυσαν ανεπιτυχώς το Πανεπιστήμιο του Δελχί και το κατάστημα φωτοαντιγράφων του για υποτιθέμενη παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων σε πακέτα μαθημάτων που έγιναν στο ίδρυμα. Τα πακέτα αυτά περιείχαν φωτοαντίγραφα αποσπασμάτων και κεφαλαίων από διδακτικά βιβλία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αντίγραφα ολόκληρων βιβλίων που είχαν παραχθεί για τους φοιτητές, πολλοί από τους οποίους δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν τα πρωτότυπα.

Ο δικαστής έκρινε ότι το πανεπιστήμιο και το κατάστημα φωτοαντιγράφων δεν παραβίαζαν τα πνευματικά δικαιώματα των εκδοτών των βιβλίων, διότι μία από τις εξαιρέσεις που απαριθμούνται στον νόμο περί πνευματικών δικαιωμάτων περιλαμβάνει την αναπαραγωγή έργου “από καθηγητή ή μαθητή στο πλαίσιο της διδασκαλίας”. Βασικό μέρος της υπόθεσης ήταν τα αποδεικτικά στοιχεία που υποβλήθηκαν στο δικαστήριο από φοιτητές και καθηγητές, τα οποία δήλωναν την ανάγκη για τις φωτοτυπίες. Αυτό έγινε δεκτό επειδή κρίθηκε ότι υπήρχε επαρκές εθνικό συμφέρον για την απόφαση.

Ο Liang συμμετείχε σε αυτή την υπόθεση και λέει ότι οι διατάξεις της Ινδίας για τις δίκαιες συναλλαγές θα μπορούσαν να είναι αρκετά ευρείες ώστε να διευκολύνουν το είδος της πρόσβασης που παρέχει το Sci-Hub σε άρθρα. Όπως και με τα σχολικά βιβλία, το εθνικό συμφέρον στην υπόθεση σημαίνει ότι τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να υποβάλουν στοιχεία στο δικαστήριο. Νωρίτερα φέτος, 20 από τους κορυφαίους επιστήμονες της Ινδίας υποστήριξαν ότι η επιστημονική κοινότητα της χώρας “πρόκειται να υποστεί σοβαρή ζημία” εάν η υπόθεση εκδικαστεί κατά του Sci-Hub.

Οι επιστήμονες αναφέρουν σε ένα έγγραφο -γνωστό ως αναφορά- που υποβλήθηκε στο δικαστήριο ότι η υπόθεση θα μπορούσε να έχει “δυσμενείς επιπτώσεις στην πρόσβαση στην επιστημονική γνώση, και έτσι στην επιστημονική και τεχνολογική έρευνα στην Ινδία”.

“Η πρόσβαση στις πληροφορίες είναι ζωτικής σημασίας για τους ερευνητές. Όταν οι πληροφορίες είναι κρυμμένες πίσω από τείχη πληρωμών, αυτό περιορίζει την καινοτομία”, λέει ο Shahid Jameel, ιολόγος που εργάζεται σήμερα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο οποίος υπέγραψε την αναφορά. Ο υπολογιστικός βιολόγος Rahul Siddharthan στο Ινστιτούτο Μαθηματικών Επιστημών στο Chennai της Ινδίας προσθέτει ότι “εκτός από έναν μικρό αριθμό ελίτ ινστιτούτων στην Ινδία, οι περισσότεροι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να εγγραφούν” σε περιοδικά.

Περαιτέρω υπομνήματα που υποστηρίζουν το Sci-Hub έχουν υποβληθεί από ιατρούς και συμβούλους πολιτικής που χρησιμοποιούν επιστημονικά έγγραφα ως μέρος της εργασίας τους.

Επίδραση

Η επόμενη ακρόαση της υπόθεσης έχει προγραμματιστεί για τις 16 Δεκεμβρίου, αλλά νομικοί εμπειρογνώμονες προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να συνεχιστεί για χρόνια. Ο Scaria λέει ότι το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το σε ποιανού τα δικαιώματα θα εστιάσει ο δικαστής βάσει των κανόνων περί πνευματικών δικαιωμάτων. “Εάν ο δικαστής δει το θέμα από την οπτική γωνία των δικαιωμάτων των χρηστών βάσει του νόμου περί πνευματικών δικαιωμάτων, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα το Sci-Hub να κερδίσει την υπόθεση”, λέει. Αλλά αν ο δικαστής δει το θέμα από την οπτική γωνία του κατόχου των πνευματικών δικαιωμάτων, η ετυμηγορία μπορεί να είναι εναντίον του ιστότοπου.

Οι επιπτώσεις για τους εκδότες σε περίπτωση νίκης του Sci-Hub είναι δύσκολο να προβλεφθούν, σύμφωνα με τους δικηγόρους του Sci-Hub, Shrutanjaya Bhardwaj και Sriya Sridhar. “Τα δικαστήρια στα προοδευτικά έθνη συχνά δανείζονται αρχές από ξένες δικαιοδοσίες και είναι πιθανό η νίκη του Sci-Hub ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου του Δελχί να προκαλέσει παγκόσμιο αντίκτυπο”, λένε. Από την άλλη πλευρά, μια ήττα για το Sci-Hub θα μπορούσε να δει πολλούς ερευνητές και ιδρύματα που δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τις συνδρομές περιοδικών να “αποκλείονται από την πρόσβαση σε επιστημονικό έργο”.

Η Elbakyan λέει ότι η υπόθεση θα μπορούσε να αλλάξει τα πάντα για το Sci-Hub. Η νίκη θα μπορούσε να φέρει ευκαιρίες για τη βελτίωση του ιστότοπου και την επέκταση της εμβέλειάς του.

“Σήμερα, η αντίληψη για το Sci-Hub [είναι ότι] πρόκειται για ένα παράνομο έργο, και αυτό μάλιστα δεν αμφισβητείται, αλλά είναι γεγονός”, λέει στο Nature. “Η νίκη θα δείξει ότι το “γεγονός” είναι απλώς μια άποψη”.

Nature 600, 370-371 (2021)

doi: https://doi.org/10.1038/d41586-021-03659-0

Translated with www.DeepL.com/Translator (free version)